Hepgor gwe-lywio

Treftadaeth a Hanes CNPT

Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol - Rhaeadr Aberdulais

Mae'r dreftadaeth ddiwydiannol yr ardal hon yn mynd yn ôl i 1584 pan cafodd copor ei gynhyrchu’n gyntaf, dilynwyd gan mwyndoddi haearn a melino yd, gyda gwaith phlât tun yn cael ei adeiladu tua 1830.  Yn ogystal â bweru'r diwydiannau am dros 400 o flynyddoedd, y rhaeadr ysblennydd hwn ysbrydolwyd yr arlunydd J M W Turner yn 1795. Heddiw, mae'r safle yn gartref i olwyn ddŵr sy'n cynhyrchu trydan, y fwyaf yn Ewrop.

Mae Rhaeadr Aberdulais yn eiddo a gofal o dan yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac mae'n cynnwys y canlynol:

  • llwybrau unigryw i bysgod
  • arddangosfa rhyngweithioli ymwelwyr
  • cyfleusterau addysgol
  • siop anrhegionyr Ymddiriedolaeth Genedlaethol
  • cyfleusterau ar gyferymwelwyr anabl
  • teithiau tywysam ddim yn ystodmisoedd yr haf

Lleoliad: Ar y A4109, 2 filltir i'r gogledd-ddwyrain o Gastell-nedd yn Aberdulais.

Bws: 158 (First Cymru) o Abertawe / Castell-nedd. Hefyd ar gael trwy daith gerdded bleserus neu daith feicio o Gastell-nedd (ymuno â llwybr troed yn B & Q) ar hyd Camlas Castell-nedd i Aberdulais (tua 2 filltir).

Mynediad i ymwelwyr llai abl. Ddarperir lifft arbennig; mynediad trwy'r ty tyrbin a lifft siswrn newydd yn darparu golygfeydd uwchben y rhaeadr.

Mynachlog Nedd

Fe'i sefydlwyd ym 1130 gan y Barwn Normanaidd, Richard de Granville ac disgrifio gan Hanesydd Tuduraidd John Leland fel 'yr Abaty tecaf yng Nghymru”.

Mwynhaodd yr Abaty ffawd amrywiol, hyd yn oed yn gwasanaethu fel gwaith copr cynnar ar ôl y diddymiad. Er ei lleoli ger ardal ddiwydiannol, mae safle yr Abaty ar lannau Camlas Tennant, yn ei gwneud yn safle tawel a chofiadwy ar gyfer yr ymwelydd.

Lleoliad: O'r A465 dilynwch yr arwyddion A4320 Sgiwen. Trowch i'r chwith gyferbyn â'r dafarn Hope & Anchor.

Bws: 158 neu 143 (First Cymru) o Abertawe / Castell-nedd

Mynediad: Yn addas  i ymwelwyranabl.

  • Ffôn: CADW ar 029 20 500 200

Camlesi Castell-nedd a Thenant

Mae dwy adran o'r gamlas i ymwelwyr eu mwynhau. Profwch llifddorau yn gweithio, llwybrau coediog a siop goffi hen ffasiwn wrth i chi lywio yr esiampl rhamantus hwn o ddyfeisgarwch y chwyldro diwydiannol, a wnaed yn enwog gan y nofelydd Alexander Cordell yn ei lyfr 'Song of the Earth'. Mae'r 'Thomas Dadford' yn gadael Castell-nedd o Morrisons / B & Q bob dydd yn ystod gwyliau haf yr ysgolion, ac ar ddydd Sadwrn o fis Ebrill i fis Medi.

Gall y rhai sy'n dymuno fwynhau taith gerdded dawel dilyn y llwybr tynnu drwy Canol Tref Castell-nedd i Aberdulais lle mae pont gogwydd a dyfrbont 12 bwa dros Afon Nedd.

Lleoliad: Mae Camlesi Resolfen ac Aberdulais yn hawdd eu cyrraedd o'r A465. Mae Aberdulais yn 2 filltir i'r gogledd o Gastell-nedd ac mae Resolfen yn 7 milltir i'r gogledd o Gastell-nedd.

Bws: X5(First Cymru) o Abertawe/ Castell-nedd.

Mynediad: Mae'r rhannau sydd wedi eu hadfer i'r gogledd o camlas Resolfen ac i gogledd camlas Aberdulais yn addas i'r ymwelydd anabl.

  • Ffôn: 01792 772 776 / 01639 636 674

Grwpiau Hanesa Threftadaeth

Mae gan Fwrdeistref Castell-nedd a Phort Talbot nifer o sefydliadau Hanes a Threftadaeth gwirfoddol sy'n gweithio'n frwdfrydig i gadw, ymchwil a wneud ar gael dreftadaeth gyfoethog yr ardal. Isod mae rhestr o grwpiau, gan gynnwys rhifau cyswllt.

Os ydych yn gwybod am unrhyw grwpiau eraill yn y maes treftadaeth nad ydynt wedi'u rhestru isod rhowch wybod i ni drwy ffonio'r Swyddog Treftadaeth yn Llyfrgell Gyfeirio Castell-nedd.

Grwpiau Hanes a Threftadaeth Lleol

Cymdeithas Cyswllt Gwefan Gwybodaeth am y Cyfarfod
Cymdeithas Rheilffordd Dyffryn Aman ammanvalleyrail@talk21.com    
Canolfan Hanes Capel Bethania Mr David Teague, 45, Lloyds Terrace, Cymmer, Port Talbot, SA13 3HT    
Cymdeithas Doc Brunel

Cllr Huw James, 65 Shelone Rd, Briton Ferry

   
Cymdeithas  Hanesyddol Bryn Dafydd Bowen (Sec) grahamrowland@live.co.uk    
Cymdeithas Hanesyddol Llansawel Bill Watkins    
Cymdeithas Hanesyddol Cwm Dulais Mair Heap (Sec), 26 Heol y Felin, Caewern, Neath. SA10 7SD -  cdhsmairheap@gmail.com www.cwmdulais.org.uk  
Cyfeillion Rhaeadr Aberdulais Bethan Healey: bethan@henllan.orangehome.co.uk    
Cyfeillion Cefn Coed Bryan King (Sec), 87 Main Road, Creunant, SA10 8TP kingshome@am.serve.com    
Cyfeillion Parc Margam

The Court Yard Bicycle Centre,Margam Country Park, Port Talbot   william.perkins@ntlworld.com                                              

   
Cymdeithas Hanesyddol Glyn-nedd

Graham Morris, ‘Maes y Berllan’, Abernant Hir, Glynneath, SA11 5RW, (01639) 722 105

   
Heritage Scene Castell-nedd info@heritagescene.co.uk  www.heritagescene.co.uk  
Cymdeithas Hanesyddol Abertawe

Peter Richards, wernddu@tiscali.co.uk

   
Cymdeithas Hynafiaethwyr Castell-nedd

Virginia Jones, virginia.jones1@btinternet.com

   
Cymdeithas Rheilffordd Fodel Hanesyddol Castell-nedd  Bryan King, 87 Main Road, Creunant, SA10 8TP kingshome@am.serve.com    
Cymdeithas Hanesyddol Rheilffordd Castell-nedd

Glyn Williams, 01639 790629 glyn_williams6@sky.com

   
Cymdeithas Cadw Camlesi Nedd a Thennant Peter Ricketts, (01792) 360 688    
Cymdeithas Hanesyddol Pontardawe

Roland Murdoch, (01792) 864073

   
Cymdeithas Hanesyddol Pontneddfechan Stephen Morris, 01639 720 728    
Cymdeithas Hanesyddol Port Talbot

Sally Jones (Secretary)

(01639) 886186

   
Cymdeithas Hanesyddol Resolfen

Trefor Jones, Bryn Glas, Glynneath Road, Resolven (01639) 710855

   
Skewen & District Industrial Heritage Association

Viv Griffiths, (01792) 813243, vivgriffiths@ntlworld.com

   
Cymdeithas Treftadaeth Ddiwydiannol Sgiwen a'r Cyffiniau

Mrs Kitty Griffiths, (01792) 813 651, kittygriffiths@hotmail.co.uk

 

Yn cwrdd ar ddydd Llun cyntaf y mis am 7.00pm yn Neuadd Carnegie, Heol Evelyn, Sgiwen.

Amgueddfa Glowyr De Cymru

Afan Forest Park Visitor Centre, Port Talbot. email: info@swmm.co.uk

   
Cymdeithas Hanesyddol Cwm Tawe 

Mr D. Keri Thomas (Vice-Chair), 25 Gelligron Road, Pontardawe, Swansea, SA8 4LU, dkerithomas@hotmail.com or jeff.childs1@btinternet.com

   
Treftadaeth Brynaman Black Mountain Centre, Cwmgarw Rd, Brynaman, Ammanford, SA18 1BU

www.brynaman-heritage.org.uk

3rd  Wednesday of every month. 7pm
W.A.F.E.R.S D. M. Evans, (01639) 635 761 www.wafersmuseum.org  
Sefydliad Ymchwil Hanesyddol Post Cymru Bill Toye, Y Grithig, Pen Y Cae, Upper Swansea Valley, SA9 1ED, 01639 730 730    
Cymdeithas Treftadaeth Ystalyfera John Skinner, 3 Swan Lane, Ystalyfera, SA9 2JB    

Gweler hefyd: