Mae dyfodol addysg wedi cyrraedd!

Yr hydref hwn, bydd cannoedd o blant ar draws Castell-nedd Port Talbot yn dechrau tymor newydd yn yr ysgol.

Byddant yn mynd i ddyfodol addysg, fel nifer o'u blaenau yn y fwrdeistref sirol hon, oherwydd menter Ysgolion yr 21ain Ganrif Llywodraeth Cymru a Chynllun Strategol Gwella Ysgolion Castell-nedd Port Talbot.

Mae'r disgyblion sy'n cerdded trwy ddrysau blaen ysgolion newydd sbon y mis hwn fel Ysgol Gymraeg Bro Dur gwerth £19.3m yn Sandfields, Port Talbot ac Ysgol Carreg Hir gwerth £7m yn Llansawel yn rhai o'r plant yng Nghastell-nedd Port Talbot a fydd yn derbyn y cyfleusterau addysgol gorau y gall y cyngor eu darparu iddynt.

Ysgol Gymraeg Bro Dur

Ddeng mlynedd cyn hyn yn nhymor yr hydref 2008, addawodd Cyngor Castell-nedd Port Talbot y byddai'n moderneiddio'r ddarpariaeth addysgol ar draws ysgolion y fwrdeistref sirol - er mwyn helpu'r cyngor i sicrhau bod yr ysgolion cywir yn y lleoliadau cywir a'u bod yn gallu darparu addysg sy'n addas ar gyfer dysgwr oes ddigidol yr 21ain ganrif.

Roedd y cyngor yn benderfynol o wireddu'r addewid hwn a buddsoddwyd dros £123m er mwyn moderneiddio ystad addysgol Castell-nedd Port Talbot hyd yn hyn - buddsoddiad enfawr yng nghenedlaethau nesaf Castell-nedd Port Talbot, a'r buddsoddiad mwyaf gan unrhyw gyngor yng Nghymru y tu allan i Gaerdydd.

Roedd Ysgol Bae Baglan ym Mhort Talbot, sef ysgol pob oed arobryn gwerth £40m, yn un o'r ysgolion newydd a adeiladwyd dan y rhaglen moderneiddio addysg (a ariennir ar sail 50:50 gan Gyngor Castell-nedd Port Talbot a Llywodraeth Cymru) - a enillodd y wobr 'Prosiect Adeiladu'r Flwyddyn' y DU yng Ngwobrau Rhagoriaeth Adeiladu 2017 ac enillodd wobrau dylunio ac adeiladu eraill hefyd.

Beth sydd nesaf?

Mae'r cyngor yn datblygu cam nesaf (Band B) ei gynlluniau ar gyfer y Rhaglen Strategol Gwella Ysgolion ac mae Llywodraeth Cymru, fel rhan o Raglen Ysgolion yr 21ain Ganrif, wedi cymeradwyo grant cefnogaeth cyfalaf 'mewn egwyddor' ar gyfer y prosiectau canlynol.

  • Ysgol Gyfun Cefn Saeson (tua £29m) - ysgol Saesneg newydd ar gyfer 900 o ddisgyblion rhwng 11 ac 16 oed i ddisodli ysgol uwchradd bresennol
  • Ysgol Gymraeg Ystalyfera - Bro Dur (tua £6m) - adeilad newydd sy'n rhan o ailddatblygu safle campws y gogledd yn Ystalyfera. Bydd y gwaith hwn yn cydfynd â'r cyfleusterau newydd sydd wedi'u cwblhau yn yr ysgol.
  • Ysgol Newydd (Cwmtawe) tua £14m - ysgol Saesneg newydd yn ardal Pontardawe i gefnogi disgyblion ysgol gynradd fel rhan o ddatblygiad pob oed i blant a phobl ifanc rhwng 3 ac 16 oed sy'n cynnwys Ysgol Gyfun Cwmtawe a phedair ysgol gynradd bresennol.
  • Ysgol Newydd (Coed Darcy) tua £9m - ysgol newydd i 450 o ddisgyblion rhwng 3 ac 11 oed (gan gynnwys dosbarth meithrin) ym mhentref trefol Coed Darcy. Nid yw cyfrwng iaith yr ysgol wedi'i bennu eto.
  • Ysgol Gynradd Abbey (tua £9m) - ysgol Saesneg newydd i 450 o ddisgyblion, (gan gynnwys dosbarth meithrin) ar un safle i ddisodli'r adeiladau presennol sydd ar dri safle ar wahân ar hyn o bryd.

Wrth i'r cynigion hyn symud yn eu blaenau, cynhelir ymgynghoriadau llawn a thrylwyr gyda disgyblion, rhieni, staff a chymunedau lleol er mwyn sicrhau y cyflawnir y canlyniadau gorau ym mhob achos.

Mae'r cyngor hwn yn gyfrifol am hyrwyddo safonau addysgol uchel ac am gyflwyno addysg gynradd ac uwchradd effeithlon ar draws Castell-nedd Port Talbot. Mae cael yr ysgolion cywir yn y lleoedd cywir a sicrhau eu bod yn addas ar gyfer dysgwyr yr 21ain ganrif yn her y mae'r cyngor hwn yn benderfynol o'i bodloni.

Mae'n un o'r prif resymau y penderfynwyd symud addysg uwchradd yng Nghwm Afan i Fargam yr wythnos diwethaf. Gallaf eich sicrhau nid ar chwarae bach y daethpwyd i'r penderfyniad hwn dim ond ar ôl craffu'n fanwl ac ar ôl cyfnod o ymgynghori a nifer o ddadleuon cadarn gan y cyngor y cymeradwywyd hyn.

Fel cyngor rydym wedi addo rhoi mynediad at addysg i bob plentyn yn y fwrdeistref sirol mewn ysgolion sy'n addas ar gyfer y 21ain ganrif. Mae ein rhaglen diwygio wedi bod yn drawiadol, yn uchelgeisiol ac, ar adegau, yn anodd ond rydym yn benderfynol o roi pob cyfle i'n plant ifanc gyflawni eu gwir potensial mewn bywyd.

Yn yr ysgolion newydd uwch-dechnoleg sydd eisoes wedi agor ac yn y rhai a fydd yn agor y mis hwn a'r rhai a fydd yn agor yn y blynyddoedd nesaf, rydym yn cadw ein haddewid.

Y Cynghorydd Peter Rees

Aelod y Cabinet dros Addysg, Sgiliau a Diwylliant.