Cyllideb 2019/20 wedi'i chadarnhau

Yn gynharach heddiw, ar ôl ymgynghoriad cyhoeddus helaeth, cyfarfu cynghorwyr o bob plaid i gwblhau cyllideb y cyngor ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf, sef 2019-20.

Nid yw'r broses wedi bod yn syml oherwydd roedd angen arbed £12.2m erbyn mis Mawrth 2020 er mwyn arbed y swm gofynnol o £64.6m erbyn 2023. Yn ogystal â'r toriadau gwerth £80m i gyllideb y cyngor ers 2010, mae'n amlwg nad yw cyni wedi dod i ben ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru, er gwaethaf yr hyn a ddywedwyd mewn mannau eraill.

Ers i ni gyhoeddi cynigion cychwynnol ym mis Hydref, gwelwyd bod y pwysau cryf ar y llywodraeth ganolog wedi arwain at leihau'r baich tipyn oherwydd dyraniad cyllid uwch gwerth £2.4m gan Lywodraeth Cymru.  Er bod hwn yn gam i'r cyfeiriad iawn a groesewir, ni fydd yn cynnig llawer o le i addasu, o ystyried cyd-destun cyffredinol yr heriau sy'n ein wynebu.  Yn anffodus, mae natur sylfaenol cyni'n dal i barhau yn ei lawn ogoniant trist.

Roedd cyfanswm yr ymatebion a dderbyniwyd gennym i'n hymgynghoriad cyllidebol dair gwaith y cyfanswm a dderbyniwyd y llynedd ac, er y cyfyngiadau llym oherwydd adnoddau sy'n lleihau a'r gofynion cynyddol, rydym wedi bod yn benderfynol o wrando ar farn y preswylwyr a gweithredu arni.  Mae angen diolch i bawb a dreuliodd yr amser ac a wnaeth yr ymdrech i leisio eu barn.

O ganlyniad, bu nifer o newidiadau i gynigion cychwynnol y cyngor yn unol â'r blaenoriaethau a nodwyd gan gyhoedd Castell-nedd Port Talbot yn ystod yr ymgynghoriad hwnnw, gan gynnwys y canlynol:

  • £475,000 ychwanegol i gadw ein strydoedd yn lanach, yn fwy diogel ac yn fwy gwyrdd.
  • Cynnydd 4.5% yn y gyllideb ar gyfer ysgolion er mwyn i'n pobl ifanc barhau i gael y cyfle i gael y dechrau gorau mewn bywyd .
  • Cyfanswm ychwanegol gwerth £2m ar gyfer darpariaeth y gwasanaethau cymdeithasol er mwyn bod yn sylfaen i'r galw cynyddol.

Er bod gweddill y cynigion arbedion wedi aros yr un peth ar y cyfan, rydym wedi llwyddo i dynnu nifer o'r rhai a oedd yn achosi'r pryder mwyaf yn ôl, gan gynnwys newidiadau i bedair o'n llyfrgelloedd lleol, dod â'r Gwasanaeth Cerdd ar gyfer ysgolion i ben, a therfynu tîm Cyngor Hawliau Lles y cyngor.

Yn yr un modd, rydym wedi llwyddo i leihau'r cynnydd cynlluniedig ym miliau Treth y Cyngor o 5% i 4%.  Canran cynnydd eleni yw'r 3edd isaf o blith y 22 o awdurdodau lleol ar draws Cymru. Bwriad yr awdurdod hwn yw cadw unrhyw godiadau mor isel â phosib wrth ddiogelu ein gwasanaethau rheng flaen allweddol ar yr un pryd. 

Ar ddiwedd y dydd, bydd cyfanswm cyllideb y cyngor gwerth £288m ar gyfer 2019/20, a'r prif feysydd gwariant fydd Addysgu, Dysgu Gydol Oes a Hamdden (£109.1m), y Gwasanaethau Cymdeithasol a Gofal (£79.7m), gwasanaethau Amgylcheddol a Gofal Strydoedd (£37.5m) a'r cyfraniad at Wasanaeth Tân Canolbarth a Gorllewin Cymru (£7.4m).

Nid oedd yn hawdd pennu'r gyllideb ar gyfer eleni, a bydd y sefyllfa hon yn parhau hyd y gellir rhagweld.  Fodd bynnag, byddwn yn parhau i weithio'n agos gyda'n preswylwyr a'n sefydliadau partner er mwyn cyflwyno'r gwasanaethau gorau posib ar gyfer y bobl y mae eu hangen arnynt fwyaf.

Y Cyng. Rob Jones

Arweinydd