Hepgor gwe-lywio

Gwefan newydd yw hon – bydd eich adborth yn ein helpu i wella.

Gŵyl y Cofio 2020

             

‘Gŵyl y Cofio 2020’ CnPT

Mae Sul y Cofio a Dydd y Cadoediad yn ddyddiau pwysig iawn yn ein calendr cenedlaethol. Ar y dyddiau hyn, byddwn ni’n cofio a thalu teyrnged i’r dynion a’r menywod yn y lluoedd arfog a aberthodd i’r eithaf mewn dwy ryfel byd ac mewn brwydrau mwy diweddar.

Fel arfer, trefnir digwyddiadau fel gwasanaethau coffa, gorymdeithiau, arddangosfeydd a chyngherddau’n lleol ac yn genedlaethol. Eleni, yng Nghyngor Castell-nedd Port Talbot, rydyn ni’n canolbwyntio ein teyrngedau a’n gweithgareddau ar Ŵyl y Cofio ar lein. Hoffem ddiolch i bawb sydd wedi helpu i ddarparu cynnwys ar gyfer y tudalennau gwe hyn.

Yn 2013, fe wnaeth Cyngor CPT a sawl partner lofnodi ein Cyfamod Lluoedd Arfog, gyda’r nod o gefnogi cymuned y lluoedd arfog yn ardal Castell-nedd Port Talbot. Fe wnaeth pob awdurdod lleol arall yng Nghymru lofnodi’r Cyfamod, ac mae gan bob awdurdod ei Hyrwyddwr Lluoedd Arfog, sef rôl a gymerir gan aelod etholedig. Pwrpas yr Hyrwyddwr yw hybu a hyrwyddo diddordebau ac anghenion y gymuned lluoedd arfog yn lleol a gweithredu fel pwynt cyswllt unigol.

Hyrwyddwr Lluoedd Arfog Castell-nedd Port Talbot yw’r Cynghorydd Chris James.

Ymunodd y Cynghorydd James â’r Llynges Frenhinol yn 1990. Pan oedd yn gweithredu gyda’r Llynges, gwasanaethodd mewn anghydfodau yn Sierra Leone ac Afghanistan cyn gadael yn 2005, o ganlyniad i anaf a dderbyniodd wrth wasanaethu.

Fel Hyrwyddwr Lluoedd Arfog Cyngor Castell-nedd Port Talbot, hoffwn ddiolch i chi am ymuno gyda ni ar gyfer Gŵyl y Cofio ar lein eleni. Flwyddyn yn ôl, daeth pawb at ei gilydd, ochr yn ochr, i ddangos ein parch ac i gofio’r dynion a’r menywod o bob cymuned a aberthodd gymaint.

Mae 2020 wedi gweld bywyd yn newid i bawb ohonom, wrth i ni gydweithio i barhau i ymladd yn erbyn y pandemig hwn. Yr hyn sydd ddim wedi newid, ac na fydd byth yn newid, yw ein penderfyniad a’n hymrwymiad i gofio pawb, mewn dwy ryfel byd ac mewn brwydrau ers hynny, a roddodd yr aberth eithaf.

Eleni, er gwaethaf heriau coronafeirws, rydyn ni wedi llwyddo i nodi pen blwyddi arwyddocaol, fel pedwar ugain mlynedd ers Brwydr Prydain, a 75 mlwyddiant Diwedd y Rhyfel yn Ewrop a Japan. Byddai digwyddiadau felly wedi cyniwair atgofion ym meddyliau’r bobl wnaeth fyw drwy’r cyfnod hwnnw a rhai a gollodd aelodau o’u teulu. Yr unig beth teilwng allwn ni ei wneud nawr yw ceisio mabwysiadu’r un ysbryd a ddangoswyd gennych chi, a nhw, bryd hynny er mwyn ein helpu drwy’r her sy’n ein hwynebu nawr.

Hoffwn anfon neges arbennig o ddiolch i’r aelodau niferus o’n lluoedd arfog presennol, yn llawn amser a rhan amser, a’r myrdd cyn-filwyr sydd wedi gwirfoddoli ac sy’n gweithio ar y rheng flaen heddiw yn y frwydr yn erbyn y feirws ofnadwy hwn, i’n cadw ni’n ddiogel. Maen nhw’n dangos eu bod, yn sgil yr hyfforddiant rhagorol a gawsant, yn ddyfeisgar, hyblyg, hynod alluog, gwydn ac ymrwymedig i’r dasg o wasanaethu pob un ohonom.

Hyd nes y gallwn unwaith eto ysgwyd llaw cydymaith, rhoi llaw anogol ar gefn arwr, a pheidio â chywilyddio rhag colli deigryn ymhlith torfeydd a ddaeth ynghyd mewn digwyddiadau cymunedol a choffa, hoffwn ofyn i chi roi dau funud, dim mwy, o’r bywydau hyn sy’n cael eu byw dan bellter cymdeithasol ar hyn o bryd i gofio am y rhai a aberthodd eu bywydau drosom ni.

Diolch.

Cyngh Chris James, Hyrwyddwr Lluoedd Arfog CnPT

Fel arfer ar yr adeg hon o’r flwyddyn, byddai paratoadau ar waith i nodi’r dyddiau pwysig hyn yn ein calendr cenedlaethol. Byddai Maer Castell-nedd Port Talbot wedi mynychu gwasanaethau a seremonïau ac, unwaith eto, wedi cynnal Gŵyl Gofio arbennig yn Theatr y Dywysoges Frenhinol ym Mhort Talbot.

Eleni, mae Maer Castell-nedd Port Talbot, y Cynghorydd Scott Jones wedi recordio’r neges fideo hon fel cyfraniad i’r tudalennau hyn. 

Mae seinio’r Caniad Olaf yn rhan ganolog o Wasanaethau Cofio blynyddol ledled y wlad. Ar ôl cynnal dau funud o dawelwch am 11am ar Sul y Cofio a Dydd y Cadoediad, daeth sain un corn yn seinio’r Caniad Olaf yn symbol o emosiwn ac undod cenedl.

Unwaith eto, rydyn ni’n wylaidd wrth rannu recordiad Mr Barry Woodley ohono’n seinio’r Caniad Olaf a Gostwng y Faner, a ffilmiwyd yn ei gartref ym Mhort Talbot.

Mae Barry yn aelod gweithgar o Gangen Port Talbot o’r Lleng Brydeinig, ble cafodd yr anrhydedd o fod yn Gludwr y Faner. Ef hefyd yw Cludwr y Faner ar gyfer Cangen De Cymru a’r De Orllewin o Gymdeithas y Type 42 Destroyer. Fel rhan o’r sefydliad hwn, mae’n cynrychioli 6 o’r 7 llong rheng flaen a wasanaethodd arnynt yn ystod ei 27 mlynedd yn y Llynges Frenhinol, o’r cyfnod pan ymunodd gyntaf yn 16 oed, hyd at gyrraedd rheng Prif Is-Swyddog. 

Mae’r Lleng Brydeinig wrth galon gweithred flynyddol y genedl o gofio, ac mae Apêl Pabi’r sefydliad yn ganolog i waith codi arian ac ymwybyddiaeth ar yr adeg hon o’r flwyddyn.

Fel elusen Lluoedd Arfog fwyaf y DU, gyda 235,000 o aelodau, 110,000 o wirfoddolwyr, a rhwydwaith o bartneriaid ac elusennau, mae’r Lleng Brydeinig yn darparu cefnogaeth i’n cymuned Lluoedd Arfog ble bynnag a phryd bynnag y bydd angen.

Ar ôl y clo byr a gyhoeddwyd gan Lywodraeth Cymru, penderfynodd y Lleng Brydeinig, er mor anodd oedd hynny, i beidio â chynnal casgliadau wyneb yn wyneb ar gyfer Apêl Pabi flynyddol y mudiad yma yng Nghymru. Er nad oes casglwyr o gwmpas yng Nghymru eleni, mae mwy o ffyrdd nag erioed i chi allu cymryd rhan o ddiogelwch eich cartref.

I ddysgu mwy, cliciwch yma

“Pan fachludo’r haul ac yn y bore, fe’u cofiwn”

Bob blwyddyn bydd y wlad yn uno i gofio ac anrhydeddu’r bobl a aberthodd eu bywydau i sicrhau a gwarchod ein rhyddid. Gweithred ganolog yn ein cofio yw’r ddau funud o dawelwch cenedlaethol sy’n digwydd ar Sul y Cofio a Dydd y Cadoediad. Am fod bywydau pawb wedi’u heffeithio gan bandemig coronafeirws eleni, mae oedi i ymdawelu ar y dyddiau hyn yn rhywbeth y gallwn oll geisio’i wneud gartref neu ar garreg ein drws er mwyn myfyrio a chofio. #DauFunudODawelwch

Dydd Sul, Tachwedd 8

- Sul y Cofio: Ymunwch â’r ddau funud cenedlaethol o dawelwch am 11am 

Bydd Gwasanaeth y Cofio dan arweiniad Llywodraeth Cymru’n digwydd mewn modd mwy cyfyng eleni. Bydd Gwasanaeth y Cofio ger y Senotaff hefyd yn seremoni gaeedig, lai nag arfer. Gallwch barhau i wylio a gwrando ar y teledu a’r radio.

Dydd Mercher, Tachwedd 11

- Dydd y Cadoediad (Dydd y Cofio): Ymunwch â’r ddau funud cenedlaethol o dawelwch am 11am

Nodwyd Dydd y Cadoediad bob blwyddyn ers 1919. Felly, oedwch, tawelwch eich ffôn a chaewch eich gliniadur am ddau funud yn unig i dalu teyrnged i’n cymuned Lluoedd Arfog, ddoe a heddiw.

Deborah John – Swyddog Hyfforddi a Datblygu, Cyngor CnPT

Er cof am y Corporal Dean Thomas John R.E.M.E

Gyda diolch i…

Leigh Batchelor - Gwasanaethau Cymdeithasol

David James - Ystafell Bost Ganolog

Sarah Joseph - Cymuned am Waith

Leigh Harris - Gwasanaethau Gofal Stryd

Adam Al-Fahdala - Asiant Cefnffyrdd De Cymru

Neil Evans - Gwasanaethay Democrataidd

Deborah John - Hyfforddiant a Datblygiad

“Ni henieddiant hwy, fel ni a adawyd,
ni ddwg oed iddynt ludded, na'r blynyddoedd gollfarn mwy.
Pan êl o'r haul i lawr, acar wawr y bore ni a'u cofiwn hwy.
Byddwn ein cofio nhw.”

Laurence Binyon 1914

Cyn cyfnod cloi yng Nghymru, gofynnodd Cangen Pontardawe o'r Lleng Brydeinig i'r Parchedig GaryGreen helpu i gynnal seremoni dodwy torch yn y senotaff ym Mhontardawe. 

Cafodd y recordiad hwn ei bostio ar dudalen Facebook Eglwys Sant Peter, Pontardawe ar Sul y Cofio. Rydym yn ddiolchgar i'r Parchedig Green a Chyngor Tref Pontardawe am adael i ni rannu'r recordiad hwn gyda chi.

Mae’r gantores ddawnus a’r seren ar ei phrifiant o Gastell-nedd, Kirsten Orsborn yn wyneb cyfarwydd yn Theatr y Dywysoges Frenhinol yng Nghanolfan Ddinesig Port Talbot, a byddai wedi hawlio’r llwyfan unwaith eto yn ystod Cyngerdd Cofio Blynyddol y Maer. Rydym wrth ein bodd fod Kirsten wedi gallu recordio cyngerdd bach i ni fel rhan o Ŵyl y Cofio ar lein eleni.

Bu Kirsten Orsborn yn canu a pherfformio ers ei bod hi’n chwech oed! Ar hyd y blynyddoedd, perfformiodd ar hyd a lled y wlad mewn theatrau, neuaddau cyngerdd, parciau gwyliau, gwestai, llongau pleser a hefyd yr Ysbyty Brenhinol yn Chelsea. Yn 2014, mabwysiadwyd Kirsten yn swyddogol gan y Môr-filwyr Brenhinol fel Anwylyn y Lluoedd Newydd iddyn nhw.

Ar Ddydd y Cofio 2018, ‘mabwysiadwyd’ Kirsten fel ‘Anwylyn’ Apêl Pabi’r Lleng Brydeinig mewn seremoni swyddogol yn Abertawe. Mae hi bellach yn noddwr balch o ddwy elusen a leolir yn yr Alban: ‘Minds at War’ a ‘The Homeless Veterans Project’.  Teithiodd Kirsten o gwmpas yr Alban i gefnogi cyn-filwyr ym mis Hydref 2019, gan berfformio yn Abaty Paisley a gwersylloedd milwrol, gan ddiddanu milwyr presennol a chyn-filwyr oedd wedi ymddeol.

Llynedd, gwahoddwyd Kirsten i Ynysoedd Falkland i ganu i’r milwyr a chyn-filwyr i gefnogi elusen Liberty Lodge, sy’n helpu cyn-filwyr i ymweld â’r Falklands i dalu teyrnged i gyd-filwyr a laddwyd.

 

Dan nawdd Cyngor Castell-nedd Port Talbot, mae Gwasanaeth Cerdd CPT yn tiwtora disgyblion ar draws pob ysgol ar ystod eang o offerynnau.

Tîm Cerdd CPT yw rhai o’r athrawon cerdd mwyaf tanbaid ac ysgogol yn y wlad, ac nid canu’u cloch eu hunain mo hynny (maddeuwch y gair mwys!). Mae’r sgiliau a’r hyder a drosglwyddant i ddisgyblion yn para oes! Fel y gwyddom, bu’n flwyddyn anodd i ysgolion, athrawon a disgyblion. Yn ystod y cyfnod clo cyntaf pan oedd ysgolion ar gau, cadwodd Cerdd CPT mewn cyswllt â disgyblion drwy gynnal gwersi ar lein.

Yn ôl ym mis Mai, aeth tîm Cerdd CPT ati i nodi Dydd Buddugoliaeth yn Ewrop (VE Day) hefyd.

Cliciwch yma i glywed yr athrawes gerdd Lisa Rumble yn canu un o glasuron hoff Judy Garland, a’i datganiad hi o ‘We’ll Meet Again’ mewn teyrnged i’r Fonesig Vera Lynn, a fu farw eleni. 

Band pres lleol a leolir ym Mhontardawe yw Cwmtawe Brass. Mae’r holl aelodau’n byw yng Nghastell-nedd Port Talbot ac ymunodd y rhan fwyaf o aelodau ar ôl iddynt gael profiad gyda Band Pres Ieuenctid y Sir a system Gwasanaeth Cerdd CPT.

Bu 2020 yn flwyddyn heriol i Cwmtawe Brass. Bu’n rhaid gohirio sioeau, perfformiadau byw a chystadlaethau, ac ni fu modd ymarfer wyneb yn wyneb chwaith. Fel sawl grŵp. Sefydliad, llwyddodd y band ddyfeisio ffordd o ddod ynghyd ac ymarfer ar lein.

Cliciwch yma i glywed (a gweld) eu perfformiad rhagorol ‘o bellter cymdeithasol’ o ‘One Voice’:

Mae Band Pres Ieuenctid Sirol CnPT wedi recordio’r perfformiad hwn o’r Weddi Hwyrol a’r Caniad Olaf ‘o bellter cymdeithasol’.

Cafodd y gerddoriaeth ei threfnu a’i harwain gan y Cyfarwyddwr Cerdd Wayne Pedrick a gyflwynodd y darn i’w ewythr, a wasanaethodd gyda’r Gwarchodlu Cymreig ac a laddwyd yn y Rhyfel Mawr.

Dim ond 20 oed oedd y Preifat David John Evans o Frynaman pan gafodd ei ladd mewn brwydr yng ngogledd Ffrainc ar 28 Hydref, 1918, brin ddyddiau cyn diwedd y rhyfel.

Cyngor Ieuenctid CnPT ac Ysgol Theatr Class Act Theatre o Ganolfan Gelfyddydau Pontardawe yn darllen Rhyfel gan Hedd Wyn.

Ar ôl cael eu magu gyda’i gilydd ar Fryn Pen-y-Cae, Port Talbot, tri chrwt ‘cyffredin’ a listiodd i wasanaethu’u gwlad yn yr Ail Ryfel Byd oedd Will Thomas, Steve Harris a Jack Baglow, ond daeth y tri adref fel arwyr. Cafodd pob un ei ddrafftio i gatrodau gwahanol, a gwasanaethu tan ddiwedd y rhyfel cyn gallu dychwelyd at eu teuluoedd, diolch byth.

Dyma stori nad yw’n anghyffredin i filoedd o ddynion a merched ledled Prydain, ond yr hyn sy’n anghyffredin yn y stori hon yw bod y tri chyfaill bore oes wedi derbyn y Fedal Filwrol am ddewrder eithriadol.

Dyma ddau o feibion y dynion, David Harris a Brian Thomas, i alw’r straeon i gof.

Yn 2018 derbyniodd Parc Gwledig Margam grant gan y Loteri Genedlaethol i gynnal prosiect treftadaeth gymunedol i nodi canmlwyddiant diwedd y Rhyfel Byd Cyntaf.

Cafodd canlyniadau’r prosiect, o’r enw ‘Cymru’n Cofio’, eu harddangos yn y parc yn ystod mis Tachwedd 2018. Yn ogystal â’r Ŵyl Flodau a’r Wal Deyrngedau Pabi, roedd y prosiect hefyd yn cynnwys ‘Oriel Arwyr Lleol’ yng Nghastell Margam.

Roedd y gwaith, a gynhyrchwyd gan wasanaeth Llyfrgelloedd Castell-nedd Port Talbot, yn deyrnged unigryw a gwerthfawr i ddynion a menywod a wasanaethodd dros eu gwlad yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Ar gyfer Gŵyl y Cofio ar lein eleni, rydyn ni’n falch o ddangos yr Oriel Arwyr Lleol’ hwn fel dogfen y gallwch bori drwyddi o gysur eich cartref.

Ni fyddai hyn wedi bod yn bosib heb gymorth a chyfraniad pobl Castell-nedd Port Talbot a’r ardaloedd cyfagos. Hefyd, diolch o galon i Jonathan Skidmore, Cymdeithas Hanesyddol Port Talbot a Chyfeillion Parc Margam am eu cyfraniadau. 

Oriel yr Arwyr

Mae sawl sefydliad sy’n cynnig cefnogaeth i’r Gymuned Lluoedd Arfog. Yn eu plith mae elusennau a Chymdeithasau Gwasanaeth neu Gatrawd sy’n arbenigo mewn cefnogi dynion a merched sy’n gwasanaethu ar hyn o bryd, cyn-filwyr, a’u teuluoedd.

Mae’r math o gymorth a chyngor a ddarperir gan y sefydliadau hyn yn eang, gan amrywio o gyngor ariannol, help gyda thai, ynghyd â materion iechyd corfforol a meddyliol.

Cliciwch yma i gael mwy o wybodaeth, yn ogystal â dolenni a manylion cyswllt.

Dysgu mwy am Gyfamod y Lluoedd Arfog yng Nghastell-nedd Port Talbot Dysgu mwy am Gyfamod y Lluoedd Arfog yng Nghymru