Hepgor gwe-lywio

Bydd eich adborth yn ein helpu i wella'r wefan hon.

Niferoedd disgyblion

  • Mae gan yr Uwch-ysgol le i dros 750 o ddisgyblion tra mai dim ond 430 o le sydd eu hangen ar hyn o bryd. Nid lwfans ychwanegol ar gyfer twf poblogaeth yn unig mo hwn. Mae hwn yn lwfans ar gyfer o leiaf un ysgol ychwanegol, ac mae'n annidwyll ichi ddweud fel arall.
  • Nid yw nifer y disgyblion a fyddai'n mynychu'r ysgol uwchradd newydd yn adio i fyny, mae'r niferoedd disgyblion ar hyn o bryd yn rhy isel i'r 640 o ddisgyblion arfaethedig, oni bai bod mwy yn cael eu cuddio gan y cyngor, a bod cynlluniau i gau ysgolion eraill yn yr ardal.
  • Nid yw niferoedd disgyblion Cynghorau CNPT ar gyfer yr ysgol arfaethedig ychwaith yn gwneud unrhyw synnwyr, nid oes unrhyw ffordd y byddant yn dod yn agos at y nifer honno o blant trwy gau'r 3 ysgol yn unig, rhaid iddynt fod yn bwriadu cau mwy. Pam mae cymaint o gyfrinachedd?
  • Mae'r mwyafrif o'r tai sydd i'w hadeiladu wedi'u hadeiladu yn yr ardal hon. Mae'r awgrym (clyfar ond drwg) oherwydd y bydd cynnydd mewn gofal plant cyn-ysgol y bydd hwb i blant meithrin yn ymgais amlwg arall i gamarwain.
  • Gwyddom oll bod Cynulliad Cymru wedi buddsoddi miliynau mewn gofal plant cyn-ysgol. Mae'n rhad ac am ddim i nifer enfawr o rieni sydd wedi cynyddu niferoedd cyn-ysgol ledled Cymru.

Ymateb Swyddogion

Mae sylwadau yn ymwneud â niferoedd disgyblion, sut y cawsant eu cyfrif ac a yw ysgol ychwanegol i gael ei chynnwys yn ‘gyfrinachol’ yn y cynnig wedi cael sylw llawn yn yr adroddiad Ymgynghori (tud. 39-40).

I grynhoi, cynigir y bydd yr ysgol newydd yn cael ei hadeiladu i ddarparu ar gyfer 630 o ddisgyblion amser llawn a 140 o ddisgyblion rhan-amser. Mae'r niferoedd a ragwelir yn pennu maint yr adeilad a nifer yr ystafelloedd dosbarth a'r ystafelloedd ychwanegol y bydd angen eu cynnwys yn yr ysgol newydd arfaethedig. Cynhwyswyd y wybodaeth hon yn yr Achos Busnes a gyflwynwyd i Lywodraeth Cymru i sicrhau'r cyllid i adeiladu'r ysgol newydd arfaethedig ac mae wedi cael ei graffu a'i gymeradwyo.

Mae'r ffigurau yn y rhagolwg pum mlynedd yn y ddogfen ymgynghori yn deillio o gyfuniad o'r niferoedd cyfredol yng Nghyfnod Sylfaen y tair ysgol, a chyfartaledd 3 blynedd o ddisgyblion blynyddoedd cynnar wedi'u lluosi â nifer y blynyddoedd i agor yr ysgol. Nid cyfanswm cyfun nifer y disgyblion sydd yn y 3 ysgol ar hyn o bryd ydyw; bydd llawer o'r disgyblion hyn wedi gadael am yr ysgol uwchradd erbyn i'r ysgol newydd arfaethedig agor.

Fodd bynnag, er bod y dull a ddefnyddir i gyfrifo'r ffigur hwn yn dangos dirywiad, mae gwybodaeth a phrofiad o niferoedd y disgyblion yn yr ardal yn dangos bod nifer y disgyblion yn cynyddu mewn gwirionedd. Dros y 10 mlynedd diwethaf mae nifer y disgyblion yn ysgolion Cwm Tawe wedi cynyddu dros 160 o ddisgyblion ychwanegol, a disgwylir y bydd y niferoedd hyn yn parhau i gynyddu wrth i'r boblogaeth barhau i dyfu. Mae hefyd yn wir fod nifer sylweddol o ddatblygiadau tai newydd ar y gweill ar gyfer yr ardal a allai o bosibl gynyddu niferoedd ymhellach. Nid yw nifer o'r rhain wedi'u hadeiladu eto ac nid yw'n glir pwy fydd yn eu meddiannu nac a allai disgyblion ychwanegol fod angen lle ysgol.

Nid yw swyddogion yn awgrymu y bydd pob plentyn sy'n mynychu ysgol yn rhywle arall yn dychwelyd yn awtomatig i hawlio lle yn yr ysgol newydd arfaethedig, ac nid oes awgrym ychwaith y bydd pob cartref newydd ei adeiladu yn gartref i blant oed cynradd a fydd yn dymuno mynychu'r ysgol newydd. Fodd bynnag, mae'n bwysig sicrhau bod unrhyw ysgol newydd yn gallu lletya'r plant hynny sy'n byw yn y dalgylch adeg yr agoriad ac ar gyfer y dyfodol gan nad yw'n dderbyniol nac yn ddoeth cynllunio i agor ysgol newydd na fydd yn caniatáu i ddisgyblion lleol gael mynediad i'w haddysg yn eu hysgol addas agosaf. Roedd cyfuno'r holl ffactorau uchod yn dangos na fyddai adeiladu ysgol i ddarparu ar gyfer y niferoedd sydd ar hyn o bryd yn y tair ysgol a enwir yn ddigonol.

Dylid ailadrodd nad oes unrhyw fwriad i gynnwys unrhyw ysgol arall yn y cynllun arfaethedig, fel y nodwyd mewn adroddiadau blaenorol ac eto yn ystod cyfarfod y Cabinet ym mis Mehefin 2021. Er gwaethaf y sicrwydd hwn, derbyniwyd gwrthwynebiadau yn nodi y byddai ysgolion eraill yn cael eu hychwanegu ar ddyddiad diweddarach. Byddai unrhyw gynllun ad-drefnu ysgolion yn ddarostyngedig i'r un gweithdrefnau yn union â'r cynnig cyfredol. Nid yw'r ddeddfwriaeth gyfredol yn caniatáu ychwanegu neu symud ysgolion nad ydynt eisoes wedi'u henwi yn yr ymgynghoriad ad-hoc heb gychwyn ar broses statudol newydd.

Er eglurder, defnyddiwyd gwybodaeth a gasglwyd gan sefydliadau gofal plant i asesu nifer y plant cyn-ysgol yn yr ardal a allai fod yn trosglwyddo i un o ysgolion yr ardal. Mae'r awdurdod iechyd yn cadw gwybodaeth am nifer y plant cyn-ysgol mewn ardal benodol ac felly nid yw ar gael yn rhwydd i swyddogion addysg. Mae gwybod faint o blant sy'n cael mynediad at ofal plant mewn ardal benodol yn ddangosydd o nifer y plant a fydd angen lleoedd meithrin yn y blynyddoedd i ddod ac felly mae'n wybodaeth ddefnyddiol i'w chael wrth gynllunio ar gyfer lleoedd i ddisgyblion. Nid yw'r ddarpariaeth gofal plant ychwanegol sydd ar gael yn yr ardal yn berthnasol i'r cynnig hwn; yr union blant sydd wedi cael eu cyfrif nid y lleoedd gofal plant sydd ar gael. Fodd bynnag, dylid nodi ei bod yn debygol y bydd nifer o blant cyn-ysgol nad ydynt yn cyrchu unrhyw ddarpariaeth gofal plant yn yr ardal ac nad ydynt felly wedi'u cynnwys mewn unrhyw gyfrifiadau ar gyfer niferoedd yn y dyfodol, sy'n golygu y gallai'r niferoedd cyn-ysgol mewn gwirionedd fod yn uwch na'r disgwyl.