Dogfen
Newidiadau i’r rheoliadau adeiladu o 1 Gorffennaf 2026
Gofynion diogelwch adeiladau newydd yng Nghymru
O 1 Gorffennaf 2026, bydd newidiadau i’r rheoliadau adeiladu yng
Nghymru yn cyflwyno trefn diogelwch adeiladau newydd a fydd yn
effeithio ar y ffordd y mae gwaith adeiladu yn cael:
- ei ddylunio
- ei
gymeradwyo - a’i gyflawni
Mae’r newidiadau hyn yn rhan o Ddeddf Diogelwch Adeiladau 2022 a’r
rheoliadau Cymreig cysylltiedig.
Nid yn unig y bydd y newidiadau hyn yn effeithio ar waith ar adeiladau
uchel, ond byddant yn berthnasol i bob gwaith adeiladu “rheoledig”, gan
gynnwys mân waith a gyflawnir gan:
- berchnogion tai
- adeiladwyr
- datblygwyr
Beth sy'n newid
Mae cyfrifoldebau newydd yn cael eu cyflwyno ar gyfer y bobl hynny sy’n
ymwneud â chyflawni gwaith adeiladu rheoledig.
Bydd pob prosiect adeiladu yn ddarostyngedig i system newydd o
ddeiliaid dyletswydd. Mae hyn yn golygu:
- mae gan gleientiaid, dylunwyr a chontractwyr gyfrifoldebau cyfreithiol
clir - rhaid iddynt sicrhau bod y gwaith yn cydymffurfio â’r Rheoliadau
Adeiladu drwy gydol y prosiect a bydd angen iddynt ddarparu
datganiadau cadarnhau ysgrifenedig
Gall cleientiaid domestig, os ydynt yn gymwys i wneud hynny, ymgymryd
â rôl y Prif Ddylunydd a’r Prif Gontractwr, ond rhaid iddynt fod yn
ymwybodol o’r dyletswyddau a’r cyfrifoldebau wrth wneud hynny.
Mae hwn yn newid sylweddol yn y ffordd y mae cydymffurfiaeth yn cael
ei rheoli, ac er mai felly y bu erioed fod y cyfrifoldeb am gydymffurfiaeth
yn gorwedd gyda’r sawl sy’n cyflawni’r gwaith, mae’r rheoliadau newydd
yn nodi’n ffurfiol nad yw’r cyfrifoldeb yn gorwedd gyda Rheolaeth
Adeiladu ar ddiwedd prosiect.
Mwy o bwyslais ar gynllunio a chydymffurfiaeth o’r dechrau
Ar gyfer ceisiadau Cynlluniau Llawn bydd angen i ymgeiswyr:
- sicrhau bod dyluniadau’n gyflawn ac yn cydymffurfio cyn i’r gwaith
ddechrau - darparu gwybodaeth gywir i Reolaeth Adeiladu
- cadw cofnodion da o benderfyniadau a newidiadau
Gall cyflwyniadau sydd wedi’u paratoi’n wael neu sy’n anghyflawn
arwain at oedi neu wrthod.
Pwerau gorfodi cryfach i Awdurdodau Lleol
O fis Gorffennaf 2026 bydd gan gynghorau bwerau ychwanegol i:
- cyhoeddi hysbysiadau cydymffurfio sy’n mynnu bod materion yn
cael eu cywiro - cyhoeddi hysbysiadau stop i atal gwaith anniogel neu waith nad
yw’n cydymffurfio - cymryd camau gorfodi dros gyfnod hirach (hyd at 10 mlynedd
mewn rhai achosion)
Mae’r pwerau hyn wedi’u cynllunio i wella safonau a diogelu diogelwch y
cyhoedd.
Beth mae hyn yn ei olygu i brosiectau adeiladu nodweddiadol
Ar gyfer y rhan fwyaf o brosiectau (e.e. estyniadau tai, trosiadau llofft,
addasiadau mewnol) mae’r llwybrau ymgeisio yn aros yn fras yr un fath:
- ceisiadau Cynlluniau Llawn
- Hysbysiadau Adeiladu (lle bo’n briodol)
- ceisiadau rheoleiddio
Ond rhaid i’r ffordd rydych yn paratoi ac yn rheoli prosiectau wella. Dylech nawr:
- sicrhau bod dyluniadau’n bodloni’r Rheoliadau Adeiladu’n llawn
cyn dechrau ar y gwaith - penodi dylunwyr a chontractwyr cymwys
- deall yn glir pwy sy’n gyfrifol am gydymffurfiaeth ar wahanol
gamau - cadw cofnodion o newidiadau yn ystod y gwaith adeiladu
Enghreifftiau o waith yr effeithir arno
Mae’r newidiadau hyn yn berthnasol i BOB gwaith adeiladu rheoledig,
gan gynnwys:
- pob gwaith masnachol
- anheddau newydd
- estyniadau a newidiadau i dai
- trosiadau garejis
- trosiadau llofft
- addasiadau strwythurol (e.e. tynnu waliau)
- gosod systemau draenio, gwresogi neu drydanol
Rhaid i hyd yn oed prosiectau bach gydymffurfio â’r fframwaith
cyfrifoldeb newydd.
Beth sy’n digwydd os nad yw gwaith yn cydymffurfio
O dan y drefn newydd:
- efallai y bydd gofyn i chi gywiro neu dynnu gwaith nad yw’n
cydymffurfio - gellir atal gwaith ar unwaith os oes pryder diogelwch
- gellir cymryd camau gorfodi flynyddoedd ar ôl ei gwblhau
Trefniadau trosiannol
Gall prosiectau a gyflwynwyd cyn 1 Gorffennaf 2026 fod yn
ddarostyngedig i drefniadau trosiannol, yn dibynnu ar:
- pryd y gwnaed y cais
- a yw’r gwaith wedi dechrau
Os oes gennych gymeradwyaeth eisoes, neu os yw cais wedi’i adneuo,
cysylltwch â Rheolaeth Adeiladu am gyngor.