Trosolwg
Os ydych am helpu i lunio gwasanaethau lleol a chynrychioli eich cymuned, gallech sefyll i ddod yn gynghorydd.
Mae cynghorydd yn rhywun sy'n cael ei ethol i gynrychioli pobl leol mewn ardal benodol yng Nghymru.
Mae cynghorwyr fel arfer yn cynrychioli'r ardal y maent yn byw ynddi, ond gall eich cymhwystra hefyd fod yn seiliedig ar weithio yn yr ardal neu fod yn berchen ar eiddo yno.
Mae Cymru angen mwy o gynghorwyr sydd o dan 40 oed, benywaidd, anabl, LGBTQ +, Du neu Asiaidd neu o grwpiau lleiafrifol eraill ac o ystod o gredoau, diwylliannau ac amgylchiadau personol.
Ymunwch â sesiwn wybodaeth am ddim
Wyneb yn wyneb
Byddwn yn cynnal sesiwn wybodaeth am ddim i ddarpar ymgeiswyr ar 26 Tachwedd am 2pm yng Nghanolfan Ddinesig Castell-nedd.
Ar-lein
Bydd sesiwn ar-lein yn cael ei chynnal ar Microsoft Teams ar 3 Rhagfyr rhwng 5pm a 7pm.
I ymuno â'r sesiwn hon, rhaid i chi gofrestru drwy anfon e-bost at democratic.services@npt.gov.uk.
Bydd y sesiwn hon yn cael ei recordio a bydd ar gael i'w gwylio wedyn.
Rôl cynghorydd
Mae cynghorwyr yn gweithio gyda chymunedau i wneud yr ardaloedd y maent yn eu cynrychioli yn leoedd gwell i fyw a gweithio ynddynt. Maent yn:
- gweithredu er budd gorau pawb sy'n byw yn y ward
- hyrwyddo materion lleol a dylanwadu ar y broses o wneud penderfyniadau
- gweithio gyda phartneriaid tuag at weledigaeth gyffredin ar gyfer y gymuned
- helpu i ddatblygu atebion i broblemau ac anghydfodau lleol
- helpu i benderfynu sut y caiff cyllid y cyngor ei wario
- craffu ar benderfyniadau, polisïau a gwasanaethau'r cyngor
Taliadau i gynghorwyr
Teithio a chynhaliaeth
Gall cynghorwyr hawlio costau teithio, prydau bwyd a llety pan fyddant yn gysylltiedig yn uniongyrchol â'u dyletswyddau swyddogol.
Gofal a Chymorth Personol (GCP)
Gall pob cynghorydd hawlio cyfraniad tuag at gostau Gofal a Chymorth Personol (GCP). Bwriad GCP yw lleihau'r rhwystrau i bobl sydd ag anghenion cymorth personol neu gyfrifoldebau gofalu.
Ymrwymiad amser, cyflogaeth a phresenoldeb
Mae'r amser sydd ei angen yn amrywio. Gall ddibynnu ar bethau fel:
- busnes y cyngor
- helpu trigolion gyda materion yn eich ward
- gweithgareddau gwleidyddol
- unrhyw rolau penodol sydd gennych, megis aelodaeth o bwyllgor
Dylai darpar ymgeiswyr drafod eu dyletswyddau cyhoeddus gyda'u cyflogwr yn gynnar ac ystyried yn realistig faint o amser y gallant ei neilltuo bob wythnos.
Cyfarfodydd
Mae cynghorwyr yn mynychu cyfarfodydd y cyngor llawn a'r pwyllgorau perthnasol. Rhaid iddynt fynychu o leiaf un cyfarfod o'r cyngor mewn cyfnod o chwe mis, oni bai bod trefniant arbennig yn berthnasol.
Cyflogaeth
Gall cynghorwyr fod mewn cyflogaeth neu'n hunangyflogedig. O dan Ddeddf Hawliau Cyflogaeth 1996, rhaid i gyflogwyr roi amser rhesymol i ffwrdd o'r gwaith i gyflawni dyletswyddau cyhoeddus.
Cyflog gan gyflogwr
Nid oes gofyniad cyfreithiol ar gyflogwr i dalu cyflog i gynghorydd am amser i ffwrdd o'r gwaith i gyflawni ei ddyletswyddau fel cynghorydd.
Absenoldeb teuluol
Gall cynghorwyr sir gymryd cyfnodau o absenoldeb am amrywiaeth o resymau teuluol, gan gynnwys:
- geni babi
- mabwysiadu plentyn
- dod yn gyfrifol am blentyn o dan 14 oed
Rhannu swydd
Gellir rhoi trefniadau rhannu swydd ar waith ar gyfer arweinydd cyngor sir ac aelodau cabinet y cyngor.
Cymhwystra
I sefyll fel ymgeisydd, rhaid i chi:
- fod yn 18 oed neu'n hŷn
- fod yn ddinesydd Prydeinig, Gwyddelig neu'n ddinesydd cymwys o'r Gymanwlad
Rhaid i chi hefyd fodloni o leiaf un o'r amodau canlynol:
- bod wedi'ch cofrestru i bleidleisio yn y fwrdeistref sirol
- eich bod wedi byw yn y fwrdeistref sirol yn ystod y 12 mis blaenorol
- eich bod wedi gweithio yn y fwrdeistref sirol yn ystod y 12 mis blaenorol
- eich bod wedi bod yn berchen ar eiddo yn y fwrdeistref sirol neu wedi meddiannu eiddo yno yn ystod y 12 mis blaenorol
Anghymhwystra a gwaharddiad
- yn dal swydd sydd â chyfyngiadau gwleidyddol o fewn awdurdod lleol
- yn destun gorchymyn cyfyngiadau methdaliad neu orchymyn dros dro
- wedi cael dedfryd o garchar o 3 mis neu fwy yn ystod y 5 mlynedd cyn diwrnod yr etholiad
Cymorth ac arweiniad
-
Cael cymorth a gwybodaeth i fenywod sy'n ystyried sefyll mewn etholiad gan Elect Her
- Nod Cronfa Mynediad i Swyddi Etholedig Cymru'n dalu’r costau ychwanegol y gall ymgeiswyr anabl eu hwynebu wrth sefyll mewn etholiad
- Rhaglen beilot yw Cynrychioli Cymru, a gynlluniwyd i gynyddu cynrychiolaeth unigolion Du, Asiaidd, Lleiafrifoedd Ethnig a Ffoaduriaid ym mywyd gwleidyddol a dinesig Cymru.