Datganiad I'r Wasg
Y Buddsoddiad Mwyaf Erioed Mewn Ysgolion wrth i Gyngor Castell-nedd Port Talbot Gyhoeddi Cynigion y Gyllideb Ddrafft
07 Ionawr 2026
Mae Cyngor Castell-nedd Port Talbot wedi cyhoeddi cynigion ei gyllideb ddrafft ar gyfer blwyddyn ariannol 2026/27, yn ystod cyfnod o bwysau ariannol parhaus. Os cânt eu cymeradwyo, bydd y cynigion yn darparu'r buddsoddiad mwyaf erioed mewn ysgolion a miliynau o bunnoedd ar gyfer gwasanaethau rheng flaen hanfodol eraill fel cynnal a chadw ffyrdd a gwasanaethau cymdeithasol.
Mae'r gyllideb ddrafft yn cynnwys £7 miliwn ychwanegol a glustnodir ar gyfer cefnogi disgyblion ag anghenion dysgu ychwanegol a £330,000 yn rhagor a ddyrennir ar gyfer cynnal a chadw adeiladau, gan gynnwys gwaith ar gyfleusterau ysgolion.
Ymhlith y buddsoddiadau allweddol eraill a gynigir yn y gyllideb ddrafft mae:
£100,000 ar gyfer cynnal a chadw meysydd chwarae, i ategu'r Rhaglen Gwella Meysydd Chwarae gwerth £2.5 miliwn a gyhoeddwyd y llynedd.
- £170,000 ar gyfer gwella trefniadau rheoli Glan Môr Aberafan, gan gynnwys rhaglen o weithgareddau.
- £200,000 i'r tîm cefn gwlad a bywyd gwyllt ar gyfer cynnal a chadw hawliau tramwy cyhoeddus.
- £4.768 miliwn ar gyfer cefnogi oedolion a phlant ag anghenion gofal ychwanegol.
Mae'r adroddiad hefyd yn ceisio cymeradwyaeth y Cabinet i gynnal ymgynghoriad cyhoeddus ar gynnydd arfaethedig i'r dreth gyngor ar gyfer 2026/27. Er bod y cyngor yn croesawu cynnydd mewn cyllid gan Lywodraeth Cymru, mae'n gadael y cyngor â diffyg o £16.623 miliwn yn ei gyllideb o hyd.
O ganlyniad i newidiadau i gyfraniad y cynllun pensiwn llywodraeth leol a diolch i'r ffaith bod mwy na 40 o arbedion a chynigion cynhyrchu incwm wedi cael eu darganfod, mae'r cyngor wedi llwyddo i leihau'r diffyg hwn i £2.802 miliwn. Ymhlith y cynigion hyn mae gwelliannau i wasanaethau hamdden, y celfyddydau a'r amgylchedd, yn ogystal â phrosiectau buddsoddi i arbed mewn meysydd fel effeithlonrwydd ynni a chyfleustodau.
Er mwyn cau'r bwlch sy'n weddill a pharhau i ddiogelu gwasanaethau hanfodol, mae'r cyngor yn cynnig cynnydd o 3.5% yn y dreth gyngor ar gyfer 2026/27. Byddai hyn yn gyfwerth â £1.15 yr wythnos ar gyfartaledd, a hwn fyddai'r cynnydd lleiaf mewn blynyddoedd diweddar.
